Geneza i twórcy hymnu Niemiec
Hymn Niemiec, znany jako „Das Lied der Deutschen” (Pieśń Niemców), został napisany w 1841 roku przez poetę Augusta Heinricha Hoffmanna von Fallerslebena. Powstał na wyspie Helgoland w czasach, gdy Niemcy były podzielone na wiele państewek, jako wezwanie do narodowej jedności. **Tekst składa się z trzech zwrotek**, z których pierwsza zaczynała się od słów „Deutschland, Deutschland über alles”. Muzykę do hymnu zapożyczono z austriackiego „Kaiserlied”, skomponowanego przez Josepha Haydna w 1797 roku.
Historia hymnu Niemiec
W 1922 roku pierwszy prezydent Republiki Weimarskiej, Friedrich Ebert, oficjalnie uznał „Das Lied der Deutschen” za hymn narodowy Niemiec. Wcześniej pieśń cieszyła się popularnością, ale była uznawana za zbyt demokratyczną i egalitarną w okresie Cesarstwa Niemieckiego. W czasie III Rzeszy pierwsza zwrotka hymnu została wykorzystana przez nazistowską propagandę, co sprawiło, że po II wojnie światowej zaniechano jej publicznego wykonywania.
W 1950 roku próbowano wprowadzić nowy hymn, jednak te wysiłki zakończyły się niepowodzeniem. Przez krótki czas rolę hymnu pełniła „Oda do radości” Ludwiga van Beethovena. W 1952 roku kanclerz Konrad Adenauer zaproponował, by hymn Niemiec ograniczył się do trzeciej zwrotki „Das Lied der Deutschen”. Zwrotka ta zaczyna się od słów „Einigkeit und Recht und Freiheit” (Jedność, prawo i wolność) i podkreśla wartości demokratyczne.
Hymn po zjednoczeniu Niemiec
Zjednoczenie Niemiec w 1990 roku wywołało debatę na temat zmiany hymnu. Wśród propozycji znalazła się m.in. „Kinderhymne” autorstwa Bertolta Brechta. Ostatecznie Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł, że hymnem Niemiec pozostaje trzecia zwrotka „Das Lied der Deutschen”. Decyzję tę w 1991 roku potwierdzili prezydent Richard von Weizsäcker i kanclerz Helmut Kohl.
Kontrowersje i zakazana zwrotka
Pierwsza i druga zwrotka hymnu nie są częścią jego oficjalnej wersji, choć ich publiczne wykonywanie w Niemczech nie jest prawnie zabronione. W praktyce omawia się je w szkołach jako element dziedzictwa literackiego. Pierwsza zwrotka, zawierająca słowa „Deutschland, Deutschland über alles”, budzi kontrowersje ze względu na historyczne konotacje, szczególnie wykorzystywanie przez nazistowską propagandę. Dodatkowo, wymienione w niej granice geograficzne, takie jak „von der Maas bis an die Memel, von der Etsch bis an den Belt”, nie odpowiadają współczesnym granicom Niemiec. W rezultacie, po II wojnie światowej zrezygnowano z jej publicznego śpiewania.
Dziedzictwo kulturowe hymnu
Jednym z interesujących faktów związanych z hymnem Niemiec jest przechowywanie autografu tekstu Hoffmanna von Fallerslebena w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Dokument znalazł się tam po przejęciu przez Polskę Biblioteki Pruskiej w 1945 roku, co podkreśla złożoną i międzynarodową historię utworu.
Znaczenie współczesnego hymnu Niemiec
Obecnie jedyną oficjalną częścią hymnu Niemiec jest trzecia zwrotka, która podkreśla wartości takie jak jedność, prawo i wolność. Jest to symbol demokratycznych zasad, które leżą u podstaw współczesnego państwa niemieckiego. Hymn, mimo swojej kontrowersyjnej przeszłości, stanowi ważny element niemieckiej tożsamości narodowej i przypomina o burzliwej historii kraju.
